BIG BIZAR HABIT - Le Dirigeable Fantastique (Baixim F6815)
Gitarist Marc van Vugt is behalve een vaardig instrumentalist vooral ook een zeer bijzondere componist. De twee jazzgroepen waarvoor hij veel schrijft - zijn eigen Bizar Habit en Vandoorn, de formatie van vocaliste Ineke van Doorn - zijn door zijn inbreng verwant, hoe verschillend ze ook zijn. Anders gezegd: hij weet een stempel te drukken op een formatie zonder dat die formatie zich moet aanpassen aan zijn composities. En dat is knap.
Ongeveer een zelfde verhouding heeft hij met - bezien van het jazzperspectief - andere muziekstijlen waarvan hij in zijn muzikale ontwikkeling een flinke dosis heeft meegekregen. Hij negeert ze geen seconde maar legt er geen moment de nadruk op. Daardoor, en natuurlijk door zijn intelligente vindingrijkheid, ontstaat een unieke stijl, die zelfs herkenbaar blijft - zo blijkt inmiddels - als de componist zijn jazzbasis verlaat.
Een recent project waaruit dat sprak heette Le Dirigeable Fantastique. Het ging om nieuwe muziek bij de beeldfilms van Georges Méliès uit het begin van deze eeuw. Samen met beeldend kunstenaar Pieter Baan Müller werd een evenement opgezet waarbij de composities van Van Vugt live werden uitgevoerd tijdens de vertoning van de films. De overeengekomen gedachte was dat de muziek een enigszins vaudeville-karakter moest hebben. Van Vugt ging aan het werk en stelde een octet samen met viool, cello, zang/piano, sax, trompet, bas, slagwerk en uiteraard gitaar.
Vier van de composities die door dat octet werden uitgevoerd zijn op de een half uur durende maxi-cd te vinden met dezelfde naam: Le Dirigeable Fantastique. Er klinkt een weidse sfeer, veroorzaakt door brede, soms heel aparte harmonische vondsten, en in die weidsheid worden intieme poëtische verhaaltjes verteld. Letterlijk bijna, door Ineke van Doorn, figuurlijk door geïmproviseerde soli, of gecomponeerde, ingebouwde miniatuurtjes.
Het resultaat beviel Van Vugt begrijpelijkerwijs zo goed dat hij de groep - inmiddels gedoopt tot Big Bizar Habit - nog verder uitbreidde. De cello en viool werden een compleet strijkkwartet en de blaassectie kreeg er een trombone bij. Met die elfmansformatie toert hij momenteel door Nederland. Onder meer vrijdagavond in Artishock in Soest en zaterdagavond in het Beauforthuis is Austerlitz. Ik zag de groep afgelopen zaterdag al in het SJU-Huis in Utrecht en kan daarop niets anders doen dan iedereen aanraden een van beide concerten te bezoeken.
Van Vugt heeft zowel zijn filmcomposities enigszins bewerkt, alsook bestaande composities van Bizar Habit georchestreerd (onder meer naar een prachtige feature voor het strijkkwartet) plus enkele nieuwe composities toegevoegd. De vaudeville-sfeer is nog herkenbaar, zij het dat de jazz iets nadrukkelijker doorklinkt en er zelfs een stevig rock 'n' roll-nummertje gespeeld wordt. Veelal klinkt de muziek aantrekkelijk geheimzinnig, een beetje dwars maar nooit afwijzend, soms zelfs verleidend.
Bijzonder is in dat opzicht de rol van Ineke van Doorn die in haar eigen groepen al niet als het zangeresje met begeleidingsorkest opereert, en wier stem in deze setting helemaal geïntegreerd is in het volledige klankveld. Ze schreef op Van Vugts composities zelf de teksten die een zelfde gecombineerde sfeer van intimiteit en openheid in zich dragen. Kleine liefdesverklarinkjes lijken het, naar iedere individuele luisteraar.
© Jan Rensen, 26 november 1998