Bijna tegelijk verschenen twee cd's van het Paul van Kemenade Quintet. Dat zou ook tijd worden want het is een tijdlang stil geweest rond deze Tilburgse altist die als een van de grootste talenten gold op zijn instrument. Die status maakt hij met de twee nieuwe albums weer volledig waar. Samen met pianist Jeroen van Vliet, trombonist Hans Sparla, de geweldige bassist Eric van der Westen en drummer Pieter Bast; een kwintet dat al tien jaar in deze bezetting samen is.
Live in Sweden (HLMR Records 0006) werd twee jaar geleden al opgenomen, en ik kan me er wel wat bij voorstellen dat het zolang duurde voordat een platenmaatschappij bereid bleek de band op cd te zetten. Niet dat er slecht gemusiceerd wordt, integendeel, maar ik denk dat het in de moderne muziek al net zo gaat als in de rest van onze informatiemaatschappij: de boodschap moet snel en kort zijn, beknopt en to the point. De vier tracks op deze cd zijn allemaal nogal wijdlopend. Onvermijdbaar worden dan goede door minder goede momenten afgewisseld. Tijdens een concert is dat spannend, maar op een cd beginnen vooral de minder goede momenten steeds meer op te vallen. Vooral in het interessante experiment You better be wrong, dat gespeeld wordt met de popgroep The Wrong (met dank aan Frank Zappa).
Ik ben een liefhebber van Van Kemenade; die emotionele krijs in zijn sax, die innemende romantiek, die prachtige frasering, dus ik draai deze cd nog wel een keer of wat. Maar anderen zijn wellicht beter bediend met Zvinoshamisa (VIA Jazz 9920952).
Hierop spelen als gast drie Zuid-Afrikaanse musici die het kwintet vijf jaar geleden tijdens een tournee door Zuid-Afrika leerde kennen. Vorig jaar werd een eerste succesvolle tournee met de drie door Nederland georganiseerd en momenteel is er weer zo'n concertreeks. In verband daarmee kwam het drietal al in augustus naar Tilburg voor de opnamen van dit album. Het zijn trompettist Feya Faku, met wie Eric van der Westen onlangs ook al de mooie cd Hommage (AL 73165) maakte en die op dit album uitsluitend flugelhorn speelt, gitarist Louis Mhlanga en tenorsaxofonist Sydney Mnisi.
De muziek van Van Kemenade en de Zuid-Afrikanen past bij elkaar vanwege de intense maar ingetogen emotie; ingehouden woede lijkt het soms. Dat heeft een enorme krachtige uitstraling tot gevolg die schijnbaar besloten ligt in het lieflijk spelen van de ver uitgewerkte composities. Misschien zijn Van Kemenade's kwaliteiten op dat gebied nog wel groter dan op het gebied van spelen. Hij weet steeds weer zulke ontzettend mooie melodieën te bedenken. Zoals Freezel, een typisch Van Kemenade-nummer. Een vrolijke, lichtvoetige dans lijkt het, maar tussendoor, heel stiekem eigenlijk, zijn de felle kantjes. Die met zo'n diepe buiging worden gespeeld dat het sarcasme er haast van afdruipt. De extra gastsspeler Maurice Leenaars scherpt dat nog eens fijntjes aan.
Maar het allermooiste nummer op deze cd is het titelnummer. Zvinoshamisa betekent Het is een wonder, en dat zou zomaar eens op het werk zelf kunnen slaan. Maar het zal wel een liefdesliedje zijn, gezongen door Louis Mhlanga. Alleen al zijn zachte, hese stem is zo bekoorlijk dat alles eromheen het allen nog maar mooier kan maken. VIA zou het eigenlijk moeten aandurven hier een single van uit te brengen.
© Jan Rensen, 23 september 1999