John Lurie - Queen of all Ears (Strange & Beautiful Music)
Sopraan- en altsaxofonist (en componist, en schrijver, en acteur, en regisseur, en beeldend kunstenaar, en, en) John Lurie is een even veelzijdige en boeiende als merkwaardige persoonlijk. Om het even te illustreren. Bij het denken over een goede naam voor zijn nieuwe platenmaatschappij overwoog hij serieus het bedrijfje Naked Records te noemen. Enkel en alleen om degenen die de telefoon zou gaan beantwoorden kon zeggen: I'm naked, can I help you?
'Het was echt bijna zover gekomen,' zegt Lurie in een interview, 'tot ik langs een bioscoop kwam waar Titanic draaide, en een hele rij wachtenden voor de kassa stond. Ik bekeek die mensen en dacht: wat zouden zij nu denken als ze mijn muziek zouden horen? Misschien zouden ze het maar raar vinden. Misschien zouden ze het prachtig vinden. En toen was de naam voor de maatschappij geboren: Strange & Beautiful Music.'
En daarmee heeft de saxofonist de beste naam gevonden die op zijn muziek van toepassing is: raar & prachtig. Niet óf, wat voor die mensen bij de bioscooprij zou kunnen opgaan, maar én. Want beide kloppen. Prachtig het meest.
Ik heb lang geleden eens een concert van Lurie's Lounge Lizzards met een vernietigende kritiek beloond. Waar ik anders altijd de stelregel hanteer dat bij live-optredens een zekere terughoudendheid geboden is (je weet immers nooit of mensen ziek zijn, slecht geslapen, een reis van 36 uur achter de rug, ruzie gehad, dat komt allemaal voor) liet ik van dat optreden werkelijk geen spaan heel. Een paar jaar later vond ik het spijtig, dat ik dat concert niet nog eens kon terughoren. Want de lp's cd's die ik sindsdien van de groep te pakken kreeg waren allemaal even fantastisch.
Maar nog steeds een beetje raar.
Ook de nieuwste weer: Queen of all Ears (uitgebracht dus op Strange & Beautiful Music, in Nederland gedistribueerd door VIA Records). De eerste keer dat ik hem draaide was het - vergeleken met eerder albums van Lurie - een forse tegenvaller. Maar na de tweede en derde keer werd de muziek steeds mooier, steeds leuker; ik ben er nu helemaal aan verslingerd.
Lurie heeft de capaciteit prachtige, hele simpele maar uiterst melodieuze, evenwichtige thema's te bedenken. Vaak maar hele korte riffjes van twee maten, met even korte variaties daarop. Die verpakt hij vervolgens in hele ingenieuze systemen die in onalledaagse bezettingen worden uitgevoerd. Het zijn die verpakking die in eerste instantie afschrikken. Maar wie eenmaal de structuur herkent, en zo lastig is dat nou ook weer niet, wordt erin meegezogen en gekieteld en geaaid en gemasseerd door dat heerlijke thema. Zo mooi, zo eenvoudig. Zo aandoenlijk, bijna.
In Lurie's muziek zat altijd al een heel sterke jiddische (klezmer) invloed. Nu is de inspiratie verder uitgebreid naar andere etnische muzieksoorten uit Afrika en Zuid-Amerika, waarmee het geheel nog rijker wordt, zonder een spat aan identiteit te verliezen.
Inmiddels is er nog een nieuwe cd uit, lees ik in een advertentie in Jazz Nu: Fishing with John. Daarop is de muziek te horen die Lurie schreef bij zijn eigen tv-documentaire over vissen (waar hij niets van af weet of wil weten). Tevens worden op korte termijn de door Lurie geschreven filmscores van Down by Law en Stranger than Paradise uitgegeven (in beide films speelde hij innemende hoofdrollen). En het beste nieuws is dat ook Voice of Chunck opnieuw op de markt komt. Dat is het absolute hoogtepunt van Lurie's discografie; een cd die ik alleen kon bemachtigen door hem per post bij Lurie zelf te bestellen (en waarvan de samensteller van het NPS-radio De Recensenten wonderlijkerwijs ook een exemplaar in handen kreeg, en er ook nog een fragment uit koos als herkenningstune).
Hoewel hoogtepunt; elke keer als ik Queen of All Ears draai, komt die een stapje dichterbij.
© Jan Rensen, 8 oktober 1998