POLITIEK IN TWEEHONDERD WOORDENHans Dijkstal moest meer Jip en Janneke-taal gaan bezigen, vond zijn voorzitter Eenhoorn, en voor de joviale maar vooral breedsprakige VVD-lijsttrekker leek dat een opgave van formaat. Toch zijn het niet alleen de dames en heren politici zelf, die moeite hebben kort en krachtig te formuleren. Ook als de propagandabureaus van de politieke partijen gevraagd wordt in maximaal tweehonderd woorden hun beleid te verdedigen, slagen ze daar nauwelijks in.
Dat blijkt uit het verkiezingsproject en de gelijknamige internetsite geenwoorden.nl die werden geïnitieerd door de KRO en samen met het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) uitgewerkt. Een aantal radio- en televisie-uitzendingen van de KRO sluiten deze weken aan bij de site en de thema's die daar aan de orde worden gesteld.
Het project onderscheidt zich doordat het niet de aandacht vestigt op de huidige partijprogramma's maar op die van vier jaar geleden. Mooi en aardig, wat de partijen allemaal beloven, luidt de gedachte erachter, maar wat hebben ze eerder beloofd en wat is daar dan van waargemaakt? Wie dat weet hoeft niet uitsluitend te stemmen op basis van verwachtingen (prospective voting) maar op grond van ingelost vertrouwen (retrospective voting).
Voor die verantwoording hadden alle partijen de grootste moeite: ze mochten er per thema namelijk niet meer dan de 200 woorden voor gebruiken, die het IPP nodig had voor de samenvatting van het vorige verkiezingsprogramma. Ter verdediging moet worden gezegd dat ook de beoordelaars, die vervolgens samenvatting en verantwoording vergeleken, eveneens problemen hadden zich tot diezelfde lengte te beperken.
De site heeft een overzichtelijke structuur en een navigatie die linksom of rechtsom altijd tot het goede resultaat leidt. Per partij of per thema zijn analyse van de programma's en de beleden daden van de politiek naast elkaar gezet, en maakt een gevarieerd aantal deskundigen uit het veld een vergelijking. Vervolgens kunnen bezoekers van de site zelf reageren.Omdat er vanaf de lancering van de site tot aan de verkiezingen zes weken restten, en er elke week een thema wordt belicht, zijn er dus ook zes thema's: multicultureel, onderwijs, mobiliteit, zorg, ethiek en democratie. Momenteel loopt de vierde week bijna ten einde en is de zorg dus thema van deze week.
De deelnemende radio- en tv-programma's van de KRO hadden de tegenslag dat onderwijl het kabinet struikelde; een actualiteit waar niemand omheen kon en die de eigen invalshoek enigszins naar de achtergrond drong. Bovendien doet zich een ander fenomeen voor: professor Pim. Aangezien deze nieuwkomer vier jaar geleden nog geen enkele belofte deed is zijn partij niet in de vergelijking opgenomen.
Maar op radio of televisie valt Fortuyn niet te negeren komt het gespreksonderwerp toch weer snel op beloften voor de toekomst. Ook op de site speelt Fortuyn toch een belangrijke rol, omdat in de lezersreacties zijn naam domineert. Zeker waar die reacties aanhaken bij een tv-uitzending, zoals het debat tussen Pim Fortuyn en Ad Melkert.Leo Fijen, hoofd Godsdienst TV bij de KRO, wil als het er op aankomt ook niet om Fortuyn heen. 'Te gast bij Andries Knevel deed hij alsof hij in opdracht van God handelde, hij profileerde hij zich min of meer als Gods eigen lijsttrekker. Als wij in Kruispunt een serie maken waarin we lijsttrekkers langs de levensbeschouwelijke meetlat leggen, mag Fortuyn dus niet ontbreken.'
Bij de presentatie van de site verklaarde Fijen de opkomst van Fortuyn mede uit het gegeven dat er in ons land geen personen meer zijn die sociale coherentie kunnen aanbrengen in de samenleving, die als het ware boven de partijen staan. Daardoor slagen politic er ook in met enkel mooie beloften weg te komen. 'Geenwoorden.nl komt daarom op een uitgelezen moment. Misschien dat dit project er een beetje in slaagt weer wat samenhang in woorden en daden aan te brengen.'
Ook KRO-directeur Ton Verlind wees naar het ontbreken van aansprekende persoonlijkheden in de maatschappij en vooral in de politiek. 'Daar is wèl behoefte aan: kijk maar eens naar onze actie 'Nieuwe Helden'. In korte tijd zijn er al heel veel nominaties gedaan. Ik zal niet beweren dat die allemaal de voorkeur hebben van de KRO, maar dat het er zoveel zijn is veelbetekenend. En opmerkelijk is dat er nauwelijks politici worden genoemd.'
De aan het project deelnemende tv-programma's zijn Kruispunt, Netwerk, Reporter en OntbijtTV (met het onderdeel Kiespijn), en op Radio 1: 1 op de Middag, Radio 2: Tijd voor 2, 3FM: JAcobus en Radio 5: Kruispunt Radio. Op internet heeft de KRO meerdere sites in teken van de verkiezingen staan, waaronder de jeugdsite Politiek en Jij.
© Jan Rensen, Spreekbuis, vrijdag 26 april